Voorbereiden op Cyberaanval
Een cyberaanval of grote digitale storing kan PIN, internet en mobiel platleggen. De oplossing is simpel: contant geld (€70/€30), offline backups, en belangrijke nummers op papier. We zijn te afhankelijk geworden van systemen die kunnen uitvallen.
Wat kan uitvallen?
Hoe escaleert het?
Voor de cyberaanval
Digitale weerbaarheid opbouwen
1 Houd contant geld achter de hand €70 per volwassene, €30 per kind (Rijksoverheid advies). In kleine coupures.
€70 per volwassene, €30 per kind (Rijksoverheid advies). In kleine coupures.
2 Maak offline backups Belangrijke bestanden op USB-stick of externe harde schijf. Niet alleen in de cloud.
Belangrijke bestanden op USB-stick of externe harde schijf. Niet alleen in de cloud.
3 Print belangrijke contacten Telefoonnummers van familie, vrienden, huisarts, verzekering. Op papier.
Telefoonnummers van familie, vrienden, huisarts, verzekering. Op papier.
4 Ken belangrijke nummers uit je hoofd Minimaal: 1 familielid, 112. We vertrouwen te veel op telefoongeheugen.
Minimaal: 1 familielid, 112. We vertrouwen te veel op telefoongeheugen.
5 Houd OV-chipkaart met saldo Bij uitval van betaalsystemen kun je nog met saldo op de kaart reizen.
Bij uitval van betaalsystemen kun je nog met saldo op de kaart reizen.
6 Installeer radio-app en heb radio op batterijen NPO Radio 1 en lokale omroep voor nieuws als internet uitvalt.
NPO Radio 1 en lokale omroep voor nieuws als internet uitvalt.
Tijdens de storing
Omgaan met digitale uitval
Criminelen maken misbruik van verwarring. Open geen verdachte links, ook niet van "je bank".
1 Blijf kalm, beperk digitaal gebruik Overbelasting maakt herstel moeilijker. Gebruik alleen wat nodig is.
Overbelasting maakt herstel moeilijker. Gebruik alleen wat nodig is.
2 Betaal contant PIN en iDEAL kunnen uitvallen. Contant geld werkt altijd.
PIN en iDEAL kunnen uitvallen. Contant geld werkt altijd.
3 Vertrouw niet blind op digitale info Phishing en desinformatie nemen toe tijdens crises. Check meerdere bronnen.
Phishing en desinformatie nemen toe tijdens crises. Check meerdere bronnen.
4 Bescherm je accounts Verander geen wachtwoorden tijdens de aanval - kan onderschept worden.
Verander geen wachtwoorden tijdens de aanval - kan onderschept worden.
5 Communiceer via alternatieven SMS werkt vaak nog als internet uitvalt. Radio voor nieuws.
SMS werkt vaak nog als internet uitvalt. Radio voor nieuws.
6 Volg officiele kanalen Rijksoverheid.nl, NOS, lokale omroep. Wees kritisch op sociale media.
Rijksoverheid.nl, NOS, lokale omroep. Wees kritisch op sociale media.
Na de storing
Herstel en controle
1 Controleer je bankrekening Check transacties zodra systemen hersteld zijn. Meld afwijkingen direct.
Check transacties zodra systemen hersteld zijn. Meld afwijkingen direct.
2 Update alle wachtwoorden Vooral als je ze tijdens de storing hebt gebruikt. Gebruik unieke wachtwoorden.
Vooral als je ze tijdens de storing hebt gebruikt. Gebruik unieke wachtwoorden.
3 Controleer backups Zijn je bestanden intact? Maak nieuwe backup als alles werkt.
Zijn je bestanden intact? Maak nieuwe backup als alles werkt.
4 Vul contant geld aan Terug naar €70/€30 per persoon voor de volgende keer.
Terug naar €70/€30 per persoon voor de volgende keer.
5 Documenteer problemen Noteer wat je hebt gemist of verloren. Nuttig voor claims of verbetering.
Noteer wat je hebt gemist of verloren. Nuttig voor claims of verbetering.
? Je cyberweerbaarheid checklist
Vink af wat je al hebt geregeld. Je voortgang wordt automatisch opgeslagen.
Voorbereid op digitale uitval
Veelgestelde vragen
Hoe waarschijnlijk is een grote cyberaanval?
Het NCTV classificeert cyberaanvallen als top-3 dreiging voor Nederland. De CrowdStrike-storing in juli 2024 liet zien hoe snel systemen kunnen uitvallen, ook zonder aanval.
Hoeveel contant geld moet ik hebben?
Rijksoverheid adviseert €70 per volwassene en €30 per kind. In kleine coupures (€5, €10, €20) want winkels kunnen geen groot geld wisselen.
Werkt 112 nog bij een cyberaanval?
112 heeft prioriteit in noodscenarios en blijft meestal werken. Maar mobiele netwerken kunnen overbelast raken - blijf proberen of gebruik een vaste lijn.
Moet ik mijn wachtwoorden veranderen tijdens een aanval?
Nee, wacht tot systemen hersteld zijn. Tijdens een aanval kunnen je nieuwe wachtwoorden onderschept worden. Verander ze pas NA herstel.
Hoe lang kan zo'n storing duren?
Uren tot dagen, afhankelijk van de oorzaak. Plan voor minimaal 72 uur zelfvoorzienend te zijn.
Is mijn geld veilig bij een cyberaanval op banken?
Ja, je geld verdwijnt niet. Het depositogarantiestelsel beschermt tot €100.000. Je hebt tijdelijk alleen geen toegang.